12–4–1930 (17–3–Canh Ngũ)
NHÀN ÂM ĐẠO TRƯỞNG
Hỉ chư đạo hữu.
Đã lâu, Bần Đạo không được giáp mặt chư đạo hữu, để luận một vài câu chuyện về đạo đức. Hôm nay, Bần Đạo cũng để dạ khen một ít hiền hữu đã để hết tâm chí trau giồi Thánh chất, mà cũng buồn nhiều đạo hữu còn chăm nom bước thế hơn đường tu. Đức Chí Tôn đã lấy từ bi mà châm chế, mong ngày Đạo được hòa bình. Vậy khá chung trí hiệp tâm mà tái dìu mối Đạo. Ấy là phương chuộc lỗi sửa mình mà trở về ngôi cũ đó. Phải khá lo xa.
H… hiền hữu lúc nầy chuyên về văn chương quốc âm nhiều lắm há?
Nhiều đạo hữu khác đã từng được Thánh giáo và học hỏi đã thông, vậy Bần Đạo xin giải giùm bài thi nôm nầy:
Đường về chớ nệ bước non sông,
Lần đến tìm nơi cảnh bá tòng.
Bụng trống thảnh thơi con hạc nội, (1)
Lúa đầy túng thiếu phận gà lồng. (2)
Cô phần ngảnh lại đà bao tuổi, (3)
Sô diện xem qua khỏi mấy dòng. (4)
Một điểm quanh co lên một nấc,
Lần lừa ngày tháng ắt qua đông.
(Nhiều người giải bốn câu trên, qua đến điển tích và cặp luận thì không ai hiểu hết, nên Ngài giải nghĩa).
GIẢI:
(1) (2) : Lý Bạch viết:
Lung kê hữu mễ than oa cận,
Dã hạc vô lương Thiên Địa khoan.
Thích nôm: Gà lồng có lúa đầy bụng hằng ngày, mà nồi nước sôi hằng cận bên, không biết phải bị giết ngày nào. Còn con hạc nội, tuy bữa đói bữa no, nhưng trời đất rộng thinh, mặc tình cao bay xa liệng.
Tóm lại, thà cực mà được thong thả, còn hơn sướng mà phải chịu nguy hiểm. Có mối Đạo dìu mình được tự do thiêng liêng, mà cái tự do thiêng liêng ấy, ta hãy làm con hạc nội mới mong chiếm được.
(3) Cô phần là mả hoang. (4) Sô diện là nhăn mặt.
Nghĩa giải riêng Luận nhứt và Luận nhì, chớ không phải chung nghĩa.
GIẢI:
Ta nhìn mấy cái mồ hoang, mả lạnh, nếu tìm mà hỏi cho rõ tông tích, thì toàn là những kẻ thiếu niên nằm nơi đó, thế thì đời người như bọt nước, như mây bay; nếu chẳng lo tu cho sớm, chừng khuất bóng rồi, té ra mình chưa gặp Đạo.
Đức Thích Ca nói:
Mạc đãi lão lai phương học Đạo,
Cô phần tận thị thiếu niên nhơn.
Nghĩa là: Chớ có đợi lúc già mới học đạo, những mồ hoang ấy toàn là của kẻ còn trai trẻ.
Chư đạo hữu hiểu rõ chưa?
(4) Dòng đây là dòng nước, nước mà bị gió thổi, có con sông nào khỏi nhăn mặt. Nước bị gió như người bị cường quyền, nếu chẳng thoát ra quyền ấy thì chưa dễ chắc còn thân. Đạo là phương dìu người khỏi quyền ấy mà thôi.
Cổ nho có câu:
Thanh sơn nguyên bất lão, vị tuyết bạch đầu,
Lục thủy bổn vô sầu, nhơn phong sô diện!
Nghĩa là: Núi kia chẳng phải già mà bị tuyết đóng nên bạc đầu. Nước kia chẳng phải sầu mà bị gió thổi nên nhăn mặt.
Phải tìm cao xa mà hiểu. Còn hai câu chót ai cũng hiểu. Vậy chư đạo hữu rán học Đạo, nghe.
Thăng.
Phụ ghi:
Lịch Việt Nam. Ấn bản 1–3. Nguyễn Duy Thức biên sọan, Holly Ngô cập nhật dựa theo công thức của Fung F. Lee và Ricky Yeung. Hội Chuyên Gia Việt Nam 1995–1996: 12–04–1930 (17–03–Canh Ngũ) nhằm ngày 12–04–1930 (âl. 14–03–Canh Ngọ).