Nghĩa lý chữ Đạo rất bao hàm, sâu xa, thiểu học như tôi khó mà giải cho đích xác, tôi xin luận sơ lược như vầy:
Đạo là cội rễ của Càn Khôn, Thế Giái. Trước khi có Đời thì đã có Đạo rồi.
Âm Dương là Đạo, bao trùm cả Trời Đất. Âm Dương dựng nên Càn Khôn, Thế Giái rồi mới có Đời.
Đạo là vô vi, Đời là hữu hình. Vô vi và hữu hình buộc phải hiệp nhau làm một mới đặng. Có Đạo mới có Đời, có Đời nhờ có Đạo.
Tỉ như cây đèn luôn về ngọn lửa của nó là hữu hình tức là Đời. Còn ánh sáng giọi ra vốn vô vi, tức là Đạo. Nếu cây đèn không ánh sáng ai còn gọi cây đèn?
Cái chén, vòng gốm ngoài là hữu hình, tức là Đời. Mà lòng trống ở trong là vô vi, tức là Đạo. Nếu chén không có lòng đựng cơm, rót nước, sao kêu bằng chén?
Cái cửa, vòng khuôn cây ngoài và hai cánh (hay là một cánh) là hữu hình, tức là Đời, còn cái khoảng trống không, để chun qua lại là vô vi, tức là Đạo. Nếu không lỗ chun qua chun lại, ai cho là cái cửa?
Cái bánh xe, luôn về vành tròn và cái hoa cửi, là hữu hình, tức là Đời, mà cái lỗ trống ở giữa để tra cốt vào cho bánh xoay là vô vi, tức là Đạo. Nếu không có lỗ để tra cốt, thì làm sao bánh xe xoay đặng? Rồi thì ai cho là bánh xe?
Thi hài chúng ta là hữu hình, tức là Đời, còn linh hồn là vô vi, tức là Đạo, nếu người không hồn thì phải tiêu diệt.
Nghĩa bóng thì Đạo là Đường vô hình, vô ảnh, để dìu dắt nhơn sanh trở về quê xưa, cảnh cũ, tức là Bạch Ngọc Kinh. Phật gọi là Niết Bàn (Nirvana). Nên chi, kẻ thác gọi là về quê, là nơi nguyên bổn mình hiệp làm Một cùng Đấng Chí Tôn. Mà muốn đắc kiếp ấy, cần phải đi cho nhằm đường (Hành Chánh Đạo). Nếu ta đi sái đường (Tà Đạo), thì chẳng khỏi lạc vào chốn hiểm nguy, mà làm nô lệ đời đời, kiếp kiếp của Tà Thần, Tinh Quái.
Ấy vậy, Đạo rất cần ích cho cá nhân và xã hội. Người có Đạo biết giữ luật Trời, biết kiêng phép nước, biết trọng cang thường luân lý, biết thương đồng loại.
Trong nước mà có Đạo, xã hội cộng hưởng hòa bình, dân sự được thuần phong, mỹ tục.
Kẻ vô đạo như đứa mù, mà là đứa mù tất phải lạc vào nẻo vạy đường tà, đọa chốn trầm luân, khổ hải, buổi chung qui phải mạt kiếp dưới A Tỳ, đọa Tam đồ không phương trốn tránh.
Làm quan ỷ quyền hiếp đáp dân lành, đứa ngu quên thầy phản bạn, làm loạn luân thường…, gẫm lại cũng vì vô đạo mà ra.
Nước không đạo, dân phải hèn, như người không hồn, xác phải tiêu diệt. Đạo là hồn nước vậy.
Đạo là thuyền độ chúng sanh qua khỏi sông mê, biển khổ. Thuyền tuy không đáy, người hữu duyên chở mấy chẳng chìm, kẻ vô phước một người cũng đắm.
THI RẰNG
Đạo như đuốc huệ rọi đường tu,
Đạo vốn nguồn trong rửa mạch sầu.
Đạo giải oan khiên căn nghiệp trước,
Đạo gìn hạnh phúc cháu con sau.
Đạo dìu kẻ đến miền an lạc,
Đạo chỉ người tìm chước diệt lao.
Đạo để làm nền vun cội đức,
Đạo là thang bắc tận trời cao.