Nhơn quả là một cái luật thưởng phạt tự nhiên, để ảnh hưởng những điều lành dữ của ta làm. Nhơn quả cũng như một cái gương (kiếng) để rọi mặt. Mặt ta sạch, kiếng rọi ra sạch, mặt ta dơ, kiếng rọi ra dơ.
Nhơn quả cũng tỉ như một tấm vách tường, điều lành dữ ta làm như một trái banh bằng thun liệng vào vách ấy. Hễ liệng nhẹ, thì banh dội nhẹ, còn liệng mạnh thì banh dội mạnh. Tiên Nho có câu: “Chưởng đậu đắc đậu, chưởng qua đắc qua”.
Ta là chủ của nhơn quả ta, vì tự ta gây nó ra. Nếu ta muốn cái kiếng rọi mặt ta cho sạch sẽ, thì ta rửa mặt cho sạch, ta muốn vách tường dội banh lại nhẹ, thì ta liệng nhẹ,.v.v… Nếu ta muốn kiếp sau đặng hưởng giàu sang, phú quí, thì kiếp nầy ta lo làm lành lánh dữ. Ấy là Tu.
Vả lại điều họa phước không có tìm ta: Tại ta vời nó đến. Cho nên trong Kinh Sám Hối có câu rằng:
“Điều họa phước không hay tìm tới,
Tại người vời nên mới theo mình”.
Có người tu nhơn, tích đức lại chịu nghèo cực, khổ hèn, còn kẻ bạo tàn, hung ác, có khi được hưởng phước giàu sang. Tại sao vậy?
Vì kẻ nghèo hèn ấy kiếp trước đã làm nhiều tội lỗi, cho nên kiếp nầy phải chịu thảm sầu để đền bồi tội ấy, mãn hạn rồi sẽ được hưởng phước giàu sang, hoặc đợi đến kiếp sau mới hưởng.
Còn kẻ giàu sang nói trên đó, tuy bây giờ làm nhiều điều tội lỗi, mà nhờ kiếp trước tích đức tu nhân, nên kiếp nầy được hưởng cuộc vinh hoa phú quí, đợi hưởng hết rồi mới bị hành phạt về tội lỗi bây giờ, hoặc đợi kiếp sau.
Muốn biết kiếp trước mình, hãy xem số phần mình bây giờ đây. Muốn rõ kiếp sau mình, hãy xét điều lành dữ mình làm bây giờ đó.
Cho nên có ba bực nhơn quả:
Trời đất rất công, dữ lành báo ứng, xin ai xét lấy răn mình thì gần Thần, Tiên vậy.