Đại Đạo, tuy có cái bổn thể bình đẳng, nghĩa là tất cả bổn đạo đối đãi nhau với tình anh em một Cha, song phải có chánh thể.
Chánh thể là gì?
Là cách tổ chức đặng hành đạo cho có trật tự.
Đức Chí Tôn đã dạy:
“…Nay Thầy nhứt định chính mình Thầy đến độ rỗi các con, chẳng giao Chánh giáo cho tay phàm nữa, nhưng buộc phải lập Chánh thể, có lớn nhỏ đặng dễ cho các con dìu dắc lẩn nhau, anh trước em sau mà đến nơi Bồng đảo…”.
Theo chánh thể của Đức Chí Tôn đã ấn định trong “Pháp Chánh Truyền” ( Xem riêng “Pháp Chánh Truyền”.) Đại Đạo đại diện bởi một đoàn thể gọi là Hội Thánh (Sacerdoce). Hội Thánh là một nhóm lương sanh của đức Chí Tôn tuyển hiệp làm một. Đức Chí Tôn đã dùng quyền thiêng liêng dạy dỗ, trước un đúc nơi lòng một khiếu từ bi, cho tâm địa có tình ái vật ưu sanh để làm lợi khí phàm tục mà độ rỗi người phàm tục.
Đức Chí Tôn đã dùng huyền diệu cơ bút dạy dỗ từng người cho có tư cách đứng ra hành đạo.
Hội Thánh có hai phần tại thế:
1. – Phần hữu hình là Cửu trùng Đài, thuộc đời, tức là Xác của Đạo.
2. – Phần bán hữu hình ( Gọi Hiệp Thiên Đài là hữu hình vì chức sắc H.T.Đ. có trách nhiệm hành sự về mặt pháp luật. Gọi vô hình là khi chức sắc ấy tiếp điễn thông công với Bát quái Đài, cùng chư Tiên Phật; Vừa hữu hình, vừa vô hình, nên gọi bán hữu hình như Chơn thần là thể chất bán hữu hình vậy. ) là Hiệp Thiên Đài nửa đời nửa đạo, tức là Chơn thần của Đạo.
Về vô vi, có Bát Quái Đài, thuộc đạo, tức là Hồn của Đạo vậy.
Xác nhờ Chơn thần mà liên lạc với Hồn, thì Cửu Trùng Đài cũng nhờ Hiệp Thiên Đài mà thông công với Bát Quái Đài.
Ba Đài cần phải có đủ, thì Đạo mới được toàn thể.
Trên ba Đài ấy, còn có một Đài tuyệt cao, là Đài ngự của Đức Chí Tôn cầm quyền chưởng Đạo. Đài cao ấy, gọi theo Hán văn là “Cao Đài” mà đức Chí Tôn dùng làm Thánh danh trong buổi Tam Kỳ Phổ Độ.
Cửu Trùng Đài là tòa ngự của chức sắc Thiên Phong, đối hàm với chư Thần, Thánh, Tiên, Phật.
Cửu Trùng Đài là hình trạng Cửu Trùng Thiên (Xem bài giải riêng.). Cửu phẩm Thần Tiên vưng mạng lịnh cầm quyền trị thế, thì Cửu Trùng Đài cũng vưng mạng lịnh cầm quyền quản trị Đạo nơi tay. Tất cả Chơn linh trong Càn Khôn, Thế giới phải vào Cửu Trùng Đài đặng đoạt giả trạng sắp đặt nơi ấy, mới mong lập Thiên vị mình.
Chẳng vào cửa Đạo hiệp với Cửu Trùng Đài, thì chẳng đi đường nào khác mà vào Cửu Trùng Thiên cho đặng.
Cửu Trùng Đài do Giáo Tông chưởng quản dưới quyền có: ba Chưởng Pháp, ba Đầu Sư, ba mươi sáu Phối Sư (trong số nầy có ba Chánh Phối sư), bảy mươi hai Giáo Sư và ba ngàn Giáo Hữu. ( Tổng số nầy, tính chung toàn thể chức sắc khắp hoàn cầu, chẳng hạn người nước nào, dân tộc nào. ) Tỷ số nầy chiếu theo Thiên thơ phải có nhứt Phật, tam Tiên, tam thập lụcThánh, thất thập nhị Hiền, tam thiên đồ đệ chưởng quản cơ qui “Tam giáo Ngũ Chi” hiệp Nhứt.
Từ Chưởng Pháp đổ xuống, chức sắc Cửu Trùng Đài chia làm ba phái là:
1) Phái Thái, về Phật giáo, mặc Thiên phục màu vàng.
2) Phái Thượng, về Tiên giáo, mặc Thiên phục màu xanh.
3) Phái Ngọc, về Khổng giáo, mặc Thiên phục màu đỏ.
Chức sắc nữ phái chỉ tới bực Đầu sư. Chức sắc nữ phái mặc Thiên phục toàn màu trắng, và không chia làm ba phái như bên nam. Chức sắc nữ phái vốn có quyền tương đương đồng đẳng với nam phái, song phải dưới quyền chưởng quản của Giáo Tông.
Lễ sanh (nam và nữ) là hạng chức sắc để lo việc lễ, chưa đứng vào Hội Thánh.
Nhiệm vụ của chức sắc Hiệp Thiên Đài đều qui định trong “Pháp Chánh Truyền” và “Tân Luật”.
Hiệp Thiên Đài là nơi chuyên về đạo pháp, bảo hộ luật đời và luật đạo. Hiệp Thiên Đài nắm luật lệ như Ngọc Hư Cung nắm Thiên điều.
Hiệp Thiên Đài, tức là hình trạng Ngọc Hư Cung tại thế.
Hiệp Thiên Đài do Hộ Pháp chưởng quản, tả có Thượng Sanh, hữu có Thượng Phẩm. Hiệp Thiên Đài, gồm có ba chi: chi Pháp, chi Đạo, và chi Thế.
Hộ Pháp là Tổng trưởng Hiệp Thiên Đài, kiêm chỉ huy chi Pháp; dưới có: Bảo Pháp, Hiến Pháp, Khai Pháp, và Tiếp Pháp.
Chi Pháp lo bảo hộ pháp luật trong đạo, chẳng ai hành động qua luật mà Hiệp Thiên Đài chẳng biết.
Thượng Phẩm chỉ huy chi Đạo dưới có: Bảo Đạo, Hiến Đạo, Khai Đạo, và Tiếp Đạo.
Chi Đạo lo về phần đạo nơi các tịnh thất, xem sóc và binh vực chư môn đệ Đức Chí Tôn nơi các Thánh Thất.
Thượng Sanh chỉ huy chi Thế: dưới có; Bảo Thế, Hiến Thế, Khai Thế, và Tiếp Thế.
Chi Thế lo bảo hộ chư môn đệ của đức Chí Tôn về phần đời.
Mười hai vị Bảo, Hiến, Khai, Tiếp gọi là “Thập nhị Thời Quân” đối hàm với “Thập nhị Thời Thần”. ( Xem bài “Ýù nghĩa sự lạy”)
Hiệp Thiên Đài còn có “Thập nhị Bảo Quân”, tức là Hàn Lâm Viện của Đạo, cùng nhiều chức sắc phụ thuộc khác như Sĩ Tải, Luật Sự, vân vân…
Trên đây là sở dụng phàm trần của Hiệp Thiên Đài.
Về sở dụng thiêng liêng, Hiệp Thiên Đài là nơi Đức Chí Tôn và chư Tiên Phật đến tiếp xúc với Hội Thánh. Hễ Đạo còn, Hiệp Thiên Đài vẫn còn. Điều hệ trọng là nếu không có Hiệp Thiên Đài, thì Đạo không cơ xuất hiện. Trời đất qua, chớ Đạo không qua, nhơn loại tuyệt chớ Hiệp Thiên Đài chẳng tuyệt.
Hiệp Thiên Đài lại là nơi Giáo Tông đến thông công cùng “Tam thập lục Thiên”, “Tam thiên thế giới”, “Lục thập thất địa cầu” và “Thập điện diêm cung” mà cầu siêu cho nhơn loại.
Bát Quái Đài là nơi thờ phượng chư Thần, Thánh, Tiên, Phật, cùng Chức sắc và tín đồ qui vị, cho trọn phép Trời Người hiệp nhứt.
Các đấng Thiêng Liêng thờ phượng nơi Bát Quái Đài là các vì Giáo chủ của Tam giáo, Ngũ chi, cùng các vị thay mặt tôn giáo mà hành đạo trong buổi “Tam Kỳ Phổ Độ”. Cho nên cách thờ phượng sắp đặt nơi đây phải chủ về ý nghĩa Tam giáo, Ngũ chi hiệp nhứt. Cách sắp đặt ngôi thứ ra sao, sẽ giải ở chương “Lễ nghi tế tự.”
Đã nói Bát Quái Đài là Hồn Đạo, mà đức Chí Tôn vẫn nắm phần Hồn và làm chủ Bát Quái Đài, thì Đạo chẳng khi nào còn chịu dưới quyền phàm nữa, cho nên Đức Chí Tôn đã nói: “Không chịu giao chánh giáo cho tay phàm nữa” là vậy.
Cơ mầu nhiệm của Đạo là do chỗ Đức Chí Tôn mở cửa Bát Quái Đài cho các Chơn linh đã tự mình lập vị nơi Cửu Trùng Đài vào tận Bát Quái Đài mà hiệp một cùng Thần, Thánh, Tiên, Phật.
Cửu Trùng Đài chỉ cách Bát Quái Đài có một cánh cửa, như Niết Bàn cách phàm trần có một xác thân. Cánh cửa ấy nay đã mở, thì cơ đắc Đạo tại thế đã mở ra rồi vậy.
Cửu Trùng Đài lo phần độ rỗi chúng sanh thì Bát Quái Đài lo phần siêu rỗi.
Tóm lại, về sở dụng phàm trần:
1- Bát Quái Đài nắm Thiên điều làm cân thưởng phạt thiêng liêng.
2- Cửu Trùng Đài do pháp luật mà hành đạo đặng độ rỗi chúng sanh.
3- Hiệp Thiên Đài lo bảo tồn pháp luật.
Về sở dụng thiêng liêng:
1- Cửu Trùng Đài là ngôi vị Thánh, Thần, Tiên, Phật của Đức Chí Tôn sắp sẵn tại thế, cho chức sắc Thiên phong cùng chư tín đồ đoạt thủ. Cửu Trùng Đài tức là Cửu Trùng Thiên tại thế.
2- Hiệp Thiên Đài là Thiên môn mở rộng ra rước cả Nguyên nhơn trở về cựu vị, và giúp cho cả hóa sanh đến tranh đoạt phẩm vị thiêng liêng. Ấy là cái ngõ Hiệp các Chơn linh toàn trong Thế giới. Hiệp Thiên Đài là Ngọc Hư Cung tại thế.
Bát Quái Đài là tòa ngự của Thần, Thánh, Tiên, Phật dưới quyền chưởng quản của Đức Chí Tôn, tức là Thiên triều, là Bạch ngọc Kinh tại thế.
Thượng giới, cõi Tiên, chia làm 3 cõi là: cõi Thiên Tiên, cõi Địa Tiên, và cõi Nhơn Tiên.
Mỗi cõi lại phân làm ba từng, cộng chung là chín từng gọi Cửu trùng Thiên.
– Cõi Thiên Tiên
Hỗn ngươn Thiên
Hư vô Thiên
Tạo hóa Thiên
– Cõi Địa Tiên
Phi tưởng Thiên
Hạo nhiên Thiên
Kim Thiên
– Cõi Nhơn Tiên
Xích Thiên
Huỳnh Thiên
Thanh Thiên
Hỗn ngươn Thiên có Lôi âm Tự
Hư vô Thiên có Ngọc hư Cung
Tạo hóa Thiên có Diêu trì Cung