THƯ ÐỨC QUYỀN GIÁO TÔNG GỞI CHO ÔNG ERNEST OUTREY
TÒA THÁNH, ngày 20 Mars 1933.
Cùng ông Nghị Outrey,
Tôi lấy làm hân hạnh tiếp đặng thư ông, đề ngày 2 tháng 2 năm 1933. Nay lấy thư ra xem lại thì cặp mắt chan lụy, bèn thầm nói một mình: Thật là người thật tâm thương xứ Nam Kỳ và có lòng yêu mến người bổn xứ.
Ðã hơn 40 năm, ông nhiệt thành lo khai hóa quê hương chúng tôi, ông dụng phương kế mưu hạnh phúc cho dân tộc Langsa và Annam, cả đời của ông là để thật hành chánh sách Pháp Việt đề huề. Ông đối với dân tộc Việt Nam có ban nhiều ân huệ cho những người theo ông, nhưng ông là bực Chí sĩ nên chẳng lưu tâm đến công lao của ông đối với kẻ thọ ân ông.
Riêng về phần tôi, tôi nói thiệt, tôi chẳng có ở vào cái hạng đó bao giờ, nếu ông thi ân cho tôi, hoặc cho thân quyến của tôi thì tôi trách ông liền. Tôi giúp việc nhà nước đã lâu, ra gánh vác nhiệm vụ Hội Ðồng Quản Hạt, và có chưn trong Ban Hội Ðồng Thượng Thẩm ở Ðông Dương. Tôi đây vẫn biết rằng: Thì giờ của ông rất quí báu, nhưng tôi đến bận lòng ông về vấn đề Cao Ðài Giáo là vì tôi vâng mạng lịnh của Thượng Ðế và nguyện vọng của hơn muôn sanh linh, nào Langsa, nào Annam, nào Cao Miên, nào Trung Huê cả thảy ai ai cũng công nhận Ðạo Cao Ðài là một con đường duy nhứt để đoạt đến chánh sách Pháp Việt tương kết dân tộc bác ái hầu bước lên đại đồng chủ nghĩa.
Bên Âu Châu nhiều sách tiên tri rằng: Trên một góc Trời kia sẽ phát hiện ra một Ðại Tôn giáo bao gồm tất cả các Tôn giáo khác, tồn lại trên quả địa cầu nầy, cốt gây ra một thời đại mới mẻ, chúng ta cũng thấy các tiên ngôn ấy trong Kinh Phật Annam và Cao Miên.
Nước Ðại Pháp được thấy trên miếng đất của mình đã ra tâm khai hóa ngót trên 60 năm trời, ngày nay phát hiện một Tôn giáo tối tân như thế, thì tấm lòng rất tự toại và hân hoan dường nào? Ðối với bậc vĩ nhân thì điều đó là một cái thành công, mà nước Pháp chưa hề gây sáng bao giờ, là một cái kho tàng vô tận, quí hơn ngọc ngà châu báu muôn phần.
Than ôi! Nhiều nhà thống trị chểnh vểnh trên ngai cao, lấy cặp mắt thị đời khinh rẻ cái thiên chức của Thượng Ðế phó thác cho hai dân tộc Tây, Nam để khuyến dụ nhơn sanh.
Kinh Thánh tiên tri rằng: Nước Pháp ngày sau sẽ đứng lên truyền bá sự sáng suốt và cứu khổ cho nhơn loại đương mài miệt chìm đắm trong khoa học, mục đích để tương tàn và tương diệt với nhau mà thôi.
Vậy thì nước Pháp sở dĩ qua chinh phục Ðông Dương đây là cũng bởi tại thiên định, vì Thượng Ðế muốn cho nước văn minh dìu dắt các tiểu bang lên con đường tấn bộ, cho ngang hàng hầu tạo lập ra cuộc hòa bình thế giới ngày sau, nhờ chúng tôi tin tưởng Thánh giáo, tin tưởng một cách quả quyết, nên đã 8 năm nay chúng tôi đủ tinh thần chịu hết các điều hành khắc của chánh phủ, chánh phủ dụng ác tâm mà hại Ðạo, nhưng chúng tôi không sờn lòng, mòn dạ, cứ một lòng hạ phục cầu xin các bực quyền tước kiểm soát chúng tôi, trong khi chúng tôi lấy đường Ðạo mà nâng trình độ tinh thần của đồng bào chúng tôi, hầu gây nên một đoàn thể bác ái sau nầy. Chúng tôi tin chắc rằng, nhờ ơn điển Thượng Ðế, chúng tôi sẽ đoạt mục đích một cách dễ dàng, vì dân tộc Việt Nam khao khát một Chánh giáo, vừa hạp với hoàn cảnh sanh hoạt, vừa dung hợp các Tôn giáo hiện tại.
Có nhiều lúc chúng tôi tuyên bố rằng: Chúng tôi công nhận quyền thống trị của nước Pháp và giải thuyết rằng: Chỉ có đường Ðạo mới có thể làm cho Pháp Việt được thỏa hiệp mà thôi. Nhưng than ôi! Cái thuyết của chúng tôi không ăn chung gì. Nên việc tàn khốc vẫn còn tăng thêm một cách thậm tệ, thành thử những việc bất hòa mỗi ngày thêm rộng thâm sâu cho hai nước. Tuy bị phao vu, tuy bị khổ khắc, chúng tôi cũng cứ lo hành Ðạo cho đến cùng. Chúng tôi biết Ngài là người để tâm đến dân tộc Việt Nam, nên mới đến công luận với Ngài, nhờ Ngài lấy tài hùng biện giữa nghị trường đặng xin cho chúng tôi được tự do tín ngưỡng mong sau nầy nhân loại khỏi tai họa lớn là nạn chiến tranh.
Cái giờ mà tôi mượn cây bút để tiếp xúc với Ngài đây, là cái giờ ưu liệt mà Ðạo Hữu Cao Ðài phải khổ tâm lận đận với cái chánh sách tàn khốc của Chánh phủ, nhơn sanh ôm ấp cái bầu nhiệt huyết đối với Thượng Ðế là Ðấng Chí Tôn có quyền gầy dựng ra Trời Ðất muôn vật mà còn bị nhơn sanh ràng thúc hủy hoại, thì còn chi là Thượng Ðế.
Bởi vậy, chúng tôi có cái cảm động lạ thường, và hằng ngày trông mong đến Pháp Quốc giải khổ cho thiện nhơn chúng tôi. Chúng tôi có lòng mong mỏi đến Ngài, và cầu xin Ngài dùng hết nghị lực mà làm cho xứ Ðông Dương phất phới ngọn cờ tự do tín ngưỡng, hầu bảo tồn tập tục thiên cổ của chúng tôi. Ngài mà xin được cho chúng tôi rồi, chẳng những bên Âu Châu hoan nghinh Ngài, mà chúng tôi rất ca tụng cái công đức của Ngài.
Chúng tôi thành tâm mong mỏi đến cái thời kỳ hoàn toàn hạnh phúc, và tiện đây chúng tôi xin Ngài cho các nhà thống trị biết, nếu chúng tôi mà không được tự do cúng tế, hơn muôn sanh linh đồng đứng xin, thì chúng tôi sẽ cho toàn quốc hay rằng: Tuy chúng tôi không có hân hạnh tham gia trong cái hội nghị hòa bình, nhưng chúng tôi cũng hết sức mưu cho thế giới đặng điều hòa và ổn thỏa.
LÊ VĂN TRUNG