Hạng Võ, người đất Cối Kê nước Sở, mồ côi cha mẹ từ nhỏ, ở với chú là Hạng Lương. Cha của Hạng Lương là Hạng Yên, tướng của nước Sở, bị Vương Tiễn, tướng của nước Tần giết chết. Hạng Võ không thích học chữ, cũng không thích học võ nghệ, bị chú Hạng Lương trách mắng. Hạng Võ nói :
– Học chữ chỉ làm bọn văn nhân, ngày ngày ghi ghi chép chép, còn học múa kiếm chẳng qua chỉ dùng để đánh lại vài người, cháu muốn học cái gì mà một người đánh được muôn người, như vậy mới mong đem thân ra tranh đấu với thiên hạ.
Hạng Lương thấy cháu có chí lớn như vậy thì đem binh pháp ra dạy, Hạng Võ chịu học, nhưng học để biết qua ý nghĩa vậy thôi chớ không đến nơi đến chốn.
Lúc bấy giờ vua Tần Thủy Hoàng mới chết, Hồ Hợi nối ngôi xưng là Tần Nhị Thế. Nước Tàu bắt đầu loạn lạc. Hạng Lương và Hạng Võ mưu việc nổi dậy ở Cối Kê, đến huyện đường Cối Kê, lập kế giết quan Thái Thú Ân Thông, chiếm đoạt ấn tín, chiêu dụ dân chúng, trưng tập quân sĩ.
Hạng Lương muốn chiêu dụ 2 tướng Hoàn Sở và Vũ Anh về hàng. Hai tướng muốn thử tài Hạng Võ, nên nói :
– Ở miếu Võ Vương có một cái đỉnh nặng mấy ngàn cân, nếu Hạng Võ lay nổi 3 lượt thì chúng tôi theo phò.
Hạng Võ liền đến bên đỉnh đồng, đẩy mạnh một cái, đỉnh ngã lăn chiêng, Hạng Võ lại đỡ đỉnh lên để lại chỗ cũ. Hoàn Sở và Vũ Anh vỗ tay tán thưởng. Hạng Võ nổi hứng, xăn tay áo lên, đến xách đỉnh đi 3 vòng quanh miếu, rồi để xuống, mặt không biến sắc. Mọi người đều khâm phục cho là Hạng Võ có sức mạnh vô địch. Thế là 2 tướng Hoàn Sở và Vũ Anh theo phò Hạng Võ.
Dân chúng lại cho biết cạnh núi Đồ Sơn có một con rồng đen hóa thành ngựa, phá hại dân chúng quanh vùng, không ai trị được. Hạng Võ đến nơi xem xét, con Thần mã chạy tới tấn công, vừa cắn vừa đá. Hạng Võ lừa thế, túm lấy bờm, đè mạnh xuống, Thần mã không sao vùng vẫy được. Hạng Võ liền nhảy lên cỡi, Thần mã chạy quanh 3 vòng không hất Hạng Võ xuống được nên mới chịu phục tòng, ngoan ngoãn nghe theo lời Hạng Võ. Hạng Võ thu phục được ngựa thần thì mừng rỡ vô cùng, đặt tên ngựa là Ô Truy.
Ngu Công cảm phục Hạng Võ, đem con gái là nàng Ngu cơ gả cho Hạng Võ.
Hạng Lương và Hạng Võ nghe theo lời của Quý Bố, đến thôn Cư Sào, thỉnh Phạm Tăng ra làm Quân Sư.
Phạm Tăng bàn mưu, tìm dòng dõi của vua Sở mà lập lên làm vua thì mới dễ thu phục nhơn tâm và anh hùng thiên hạ. Hạng Lương cho là phải, tìm được cháu vua Sở lập lên là Sở Hoài Vương.
Hạng Lương đem quân đánh Chương Hàm, một tướng của nhà Tần, bị Chương Hàm đánh cho một trận tơi bời, và Hạng Lương bị giết chết. Hạng Võ lên thay chú cầm binh.
Lúc bấy giờ thế quân chia làm 3 : Hạng Võ đóng binh phía Tây Bành Thành, tướng Lữ Thần đóng binh phía Đông Bành Thành, còn Lưu Bang đóng binh ở đất Đường. Sở Hoài Vương lập giao ước với Hạng Võ và Lưu Bang : Nếu ai lấy được Hàm Dương, kinh đô nhà Tần, trước thì người ấy làm vua, ai đến sau thì phải chịu làm bề tôi.
Lưu Bang nhờ có Quân Sư Trương Lương và các tướng giỏi nên đem quân đánh lấy được Hàm Dương trước Hạng Võ. Lưu Bang truyền niêm phong kho tàng, vỗ an bá tánh, cấm quân sĩ cướp phá, khiến người Tần đều mến phục.
Khi Hạng Võ đem binh tới, thế quân rất mạnh, buộc Lưu Bang đem Hàm Dương giao cho Hạng Võ. Hạng Võ đem binh vào Hàm Dương giết sạch quân Tần, đốt hết cung điện, nhà cửa, tịch thâu của cải, dân chúng vô cùng oán hận, lại càng cảm mến đức độ của Lưu Bang.
Hạng Võ bỏ lời giao ước trước đây, tự lập làm vua, xưng là Sở Bá Vương, đóng đô ở Bành Thành. Rồi phong :
– Lưu Bang làm Hán Vương, cai trị Ba Thục và Hán Trung, đóng đô ở Nam Trịnh.
– Chương Hàm làm Ung Vương, đóng đô ở Phế Khẩu.
– Tư Mã Hân làm Tắc Vương, đóng đô ở Lịch Dương.
– Đổng Ế làm Địch Vương, đóng đô ở Cao Nô.
– . . . vv . . .
Trương Lương làm Quân Sư cho Hán Vương, biết Hàn Tín là kẻ kỳ tài, tiến cử lên Hán Vương làm Phá Sở Đại Nguyên Soái. Hán Vương trao hết binh quyền cho Hàn Tín.
Hàn Tín cầm quân, đi tắt qua ngã Trần Thương, đánh úp Chương Hàm, lấy được Hàm Dương. Các chư Hầu khác lần lượt bị Hàn Tín đánh dẹp, chỉ còn Hạng Võ ở Bành Thành.
Trần Bình giúp kế cho Hán Vương ly gián Hạng Võ và Phạm Tăng. Hạng Võ mắc kế, nghi ngờ Phạm Tăng, khiến Phạm Tăng chán nãn, cáo lui về quê nhà,dọc đường đau bịnh chết.
Hạng Võ, từ khi mất Phạm Tăng, không còn ai chỉ dẫn đường lối, nên đánh đâu thua đó, bị bại trận ở Bành Thành, phải chạy về cố thủ ở thành Cai Hạ.
Trong thành Cai Hạ, binh ít, lương cạn, nhưng Hạng Võ không nao núng, với tài võ dõng vô địch, Hạng Võ đánh lui 60 tướng Hán. Hàn Tín nhận thấy không có viên tướng nào có thể đối địch cùng Hạng Võ, nên phải dùng mưu, cứ thắt chặt vòng vây cho đến khi trong thành Cai Hạ hết lương thực thì Hạng Võ ắt phải đầu hàng.
Lý Tả Xa bàn thêm, nếu trong thành hết lương thực, Hạng Võ liều chết đánh ra thì không ai đương cự nổi. Hơn nữa, dưới trướng của Hạng Võ còn các tướng tài như : Quí Bố, Chung Ly Muội, Chu Lan. Chi bằng làm cách nào để các tướng của Hạng Võ chán nãn bỏ đi hết thì binh sĩ cũng bỏ đi luôn, chỉ còn một mình Hạng Võ mới dễ đối phó.
Hàn Tín liền đến hỏi kế Trương Lương.
Trương Lương cho biết, hồi còn thanh niên, Trương Lương học thổi ống tiêu với một dị nhân, nên tiếng tiêu phát ra du dương u buồn não nuột, khiến người nghe động lòng nhớ quê hương. Nay đang độ tiết thu, cây cỏ hắt hiu, khung cảnh rất buồn. Tôi sẽ nhân lúc đêm khuya thanh vắng, lên núi Kê minh, thổi lên khúc tiêu sầu, chắc chắn binh sĩ của Hạng Võ nghe xong, buồn nhớ quê hương, tất bỏ hàng ngũ đi hết.
Nhờ tiếng tiêu của Trương Lương, tướng sĩ của Hạng Võ buồn chán, bỏ đi gần hết, tám ngàn quân mà chỉ còn lại mấy trăm người.
Hạng Võ thấy trước sự thảm bại sắp tới với mình, nên bày tiệc rượu tiễn biệt ái phi Ngu cơ. Ngu cơ dùng gươm tự sát để Hạng Võ rảnh tay thoát thân về Giang Đông, mưu đồ phục nghiệp. Hạng Võ đem tàn quân đánh với quân Hán mấy trận thật oanh liệt, rồi chạy đến bờ sông Ô Giang. Ông Đình trưởng chờ sẵn thuyền để đưa Hạng Võ trốn qua sông thoát nạn.
Nhưng Hạng Võ nghĩ mình là bực anh hùng cái thế, đến nước nầy sống càng thêm tủi nhục, nên kêu Đình trưởng tặng cho cái đầu của mình đặng nạp cho Hán Vương lãnh thưởng. Nói xong, Hạng Võ tự cắt đầu tự sát, hưởng 41 tuổi.
Có 3 nguyên do làm Hạng Võ thất thủ thành Cai Hạ :
1. Hàn Tín là tay mưu trí, biết Hạng Võ chỉ có tài võ dõng vô địch, ít mưu trí, nên tránh giao chiến với Hạng Võ, chỉ chia quân vây thành và tuyệt đường lương thực.
2. Trương Lương thổi lên tiếng sáo não nùng làm nãn lòng binh sĩ của Hạng Võ, khiến họ chán ghét Hạng Võ, bỏ đi gần hết.
3. Kể từ khi Phạm Tăng bỏ đi, Hạng Võ không có ai cố vấn, nên hành động thiếu sáng suốt, chỉ biết ỷ vào sức mạnh võ biền.