Đường Minh Hoàng du Nguyệt điện là vua Minh Hoàng nhà Đường đi lên chơi Cung Trăng.
Nguyên vua Đường Minh Hoàng là Thái Tử Long Cơ, nối ngôi vua cha là Đường Duệ Tông vào năm 713, xưng hiệu là Đường Huyền Tông, thường gọi là Đường Minh Hoàng, trị vì được 43 năm. Minh Hoàng có một ái phi là nàng Dương ngọc Hoàn, hiệu là Thái Chân, thường gọi là Dương Quí Phi. Nàng có sắc đẹp tuyệt trần, lại thông tuệ, nhà vua say đắm ở luôn trong cung với nàng, giao hết việc triều chánh cho Tể Tướng Lý Lâm Phủ.
Bấy giờ An Lộc Sơn, người Hồ, làm Tiết Độ Sứ hai trấn Bình Lư và Phạm Dương, thường khéo phụng sự Lý Lâm Phủ và Dương Quí Phi để mua lòng, lại được Dương Quí Phi nhận làm con nuôi, nên rất dễ ra vào cung cấm.
Năm 755, An Lộc Sơn cử binh làm phản, đem quân đánh chiếm Hà Bắc, Hà Nam, hãm thành Lạc Dương, tự xưng là Yên Đế, rồi kéo binh vào đánh Tràng An.
Vua Đường Minh Hoàng và quần thần tướng sĩ bỏ chạy vào đất Thục. Khi đến chân núi Mã Ngôi, các tướng sĩ ta oán, cho rằng giặc An Lộc Sơn nầy là do Dương quốc Trung và Dương Quí Phi nuôi dưỡng mà ra, nên nổi lên bắt Dương quốc Trung chém chết, rồi buộc vua Đường Minh Hoàng phải bắt Dương Quí Phi thắt cổ chết. Nếu vua không chịu giết Dương Quí Phi thì các tướng sĩ không cầm vũ khí chống giặc. Minh Hoàng không làm sao khác hơn, đành buộc Dương Quí Phi thắt cổ chết. Sau đó các tướng sĩ đưa nhà vua đến Thành Đô.
Trong lúc đó Thái Tử Hanh lên ngôi vua ở Linh Võ tỉnh Cam Túc, xưng hiệu là Đường Túc Tông, tôn vua Đường Huyền Tông lên làm Thái Thượng Hoàng. Vua Túc Tông nhờ các tướng giỏi như Quách Tử Nghi, Lý quang Bật, đánh An Lộc Sơn, lấy lại được Tràng An, lần lần diệt hết bọn giặc An Lộc Sơn, rước Minh Hoàng từ Thành Đô trở về Tràng An.
Theo sách Dị Văn Lục, Minh Hoàng, từ ngày mất nàng Thái Chân , thường âu sầu buồn bã. Minh Hoàng nhờ các Đạo sĩ làm phép cho Minh Hoàng xuất hồn đi kiếm nàng Thái Chân nơi các cõi Vô hình, nhưng không gặp. Có người mách cho biết là nàng Dương Quí Phi hiện đang ở Cung Trăng.
Vào đêm rằm tháng 8, tiết Trung Thu trăng tỏ, có một Đạo sĩ pháp thuật cao cường là La Công Viễn, làm phép ném cây gậy lên không trung, hóa thành chiếc cầu vòng đưa Minh Hoàng và La Công Viễn đi lên Nguyệt điện. Minh Hoàng đi đến nơi, thấy một tòa cung điện nguy nga, bên ngoài có tấm bảng đề là : QUẢNG HÀN CUNG, THANH HƯ PHỦ.
Đạo sĩ dẫn đường đi vào hiên Tây, gõ cửa. Một Tiên Nữ hiện ra xưng tên là Tiểu Ngọc. Đạo sĩ nhờ Tiểu Ngọc vào báo tin cho nàng Thái Chân biết là có Đường Minh Hoàng đến tìm thăm viếng. Nàng Thái Chân được báo tin, giựt mình trở dậy, sửa lại xiêm y, vén rèm châu bước ra, mặt hoa ủ dột, nước mắt chan hòa, nhìn Minh Hoàng đăm đăm, cảm tạ nhà vua đoái hoài đến thăm nàng. Sự gặp gỡ bất ngờ giữa 2 khách đa tình, kẻ tục người Tiên, khiến cả hai chan hòa lệ thảm.
Như để giải khuây niềm sầu muộn, các Tiên Nữ nơi Quảng Hàn Cung kéo ra dưới bóng cây Quế, xiêm y rực rỡ năm sắc cầu vòng, lả lướt múa hát điệu nhạc réo rắc não nùng.
Đã hết giờ viễn du, Đạo sĩ La Công Viễn đưa hồn Minh Hoàng trở về trần thế trong niềm lưu luyến ai hoài.
Lòng Minh Hoàng nhớ thương không nguôi, mới gọi các vũ nữ trong cung tới, cho mặc quần áo giống như các nàng Tiên ở cung Trăng, rồi tập múa hát giống như các nàng Tiên ấy, để mỗi khi Minh Hoàng buồn nhớ nàng Thái Chân, thì gọi vũ nữ ra múa hát, gọi là khúc Nghê Thường Vũ Y, như nuối tiếc một thời yêu cũ cho đỡ niềm cô quạnh.