Mẫu đơn là cây hoa mẫu đơn, màu hoa phơn phớt đỏ, rất đẹp, cũng có loại mẫu đơn vàng, trắng, tía. Hoa mẫu đơn có dáng đài các, nên người ta cho mẫu đơn là vương giả chi hoa, và cũng là vua của loài hoa.
Trĩ là con chim trĩ, thuộc loại gà, lông dài, đẹp.
Sự tích về hoa mẫu đơn và con chim trĩ như sau :
I. Mẫu đơn :
Thời nhà Đường, vua Đường Cao Tông, có Hoàng Hậu là Võ Tắc Thiên, thường gọi là Võ Hậu. Võ Hậu thông minh, có đảm lược, thông kinh sử, nên thường thay thế vua Cao Tông (đang mắc chứng phong huyền) tài định các việc trong triều đình, được các quan trong triều kính phục.
Khi vua Đường Cao Tông băng, Võ Hậu phế Thái tử Lý Trung, lập Lý Hoằng lên thay. Lý Hoằng làm trái ý Bà nên Bà giết đi (giết con của mình) , rồi lập Lý Hiền, lại phế Lý Hiền lập Lý Triết, tức là Đường Trung Tông. Năm sau Võ Hậu lại phế Đường Trung Tông, lập Lý Đán lên ngôi, ấy là Đường Duệ Tông.
Năm 690, Võ Hậu phế vua Đường Duệ Tông, tự lập mình lên làm vua, tự xưng là Võ Tắc Thiên Hoàng Đế, đổi quốc hiệu là Châu.
Bấy giờ mùa Đông vừa qua, Tết Nguyên đán đến, quan cận thần là Trương tôn Xương tâu với Võ Tắc Thiên :
– Oai đức của Bệ hạ bủa khắp thế gian, trên thì Thần, Thánh thảy đều chiều lòng, dưới muôn dân đều phục. Mai đây là ngày Nguyên đán, xin Bệ hạ ra một sắc chỉ cho trăm hoa đua nở để giúp vui cho Đấng Cửu Trùng.
Võ Tắc Thiên nghe lời nịnh hót thì rất đẹp ý, liền bảo quan hầu đem ra một bức lụa trắng để bà viết tờ sắc chỉ :
Minh triêu du Thượng uyển,
Hỏa tốc báo sơn chi.
Hoa tu liên dạ phất,
Mạc đãi hiến phong si.
Nghĩa là :
Ngày mai chơi Thượng uyển,
Hạ sắc bảo trăm hoa.
Nhứt luật đều đua nở,
Không được trái lời ta.
Sáng ngày, Võ Tắc Thiên ngự vườn Thượng uyển, thấy trăm thứ hoa đều đua nở đồng kính chào vua, chỉ có một mình hoa mẫu đơn là không chịu nở. Võ Tắc Thiên nổi giận, cho là hoa mẫu đơn không tuân lịnh của Bà, nên Bà bắt tội mẫu đơn khi quân, đày xuống đất Giang Nam.
Vì vậy, ở Trường an không còn giống mẫu đơn nữa.
Hoa mẫu đơn chống lại lệnh truyền của Võ Tắc Thiên Hoàng Đế, vì cho rằng Võ Tắc Thiên là kẻ gian, soán ngôi vua, không xứng đáng.
Do đó, hoa mẫu đơn tượng trưng người chánh trực, trung can nghĩa khí, không khuất phục kẻ gian tà.
II. Trĩ :
Đời vua Hùng Vương nước ta, có đem cống qua nước Tàu một con chim trĩ, màu trắng, gọi là Bạch Trĩ.
Khi Bạch trĩ được đưa lên xứ Bắc, Bạch trĩ luôn luôn tìm cành cây nào day ngọn về phương Nam thí nó mới chịu đậu, ý như muốn tỏ cho biết rằng nó luôn luôn nhớ về tổ quốc Việt Nam của nó.
Kết hợp 2 điển tích trên, người ta vẽ lại khung cảnh hoa Mẫu đơn và con chim Trĩ để nói lên lòng thương nước (hoa mẫu đơn) và nhớ nhà (chim trĩ).