Ngưu Lang là chàng chăn trâu. Chức Nữ là người con gái làm thợ dệt.
Theo truyện cổ Thần thoại Trung quốc, Chức Nữ là nàng Tiên ở bờ phía Đông sông Ngân Hà trên Trời. Nàng dùng những sợi tơ thần dệt nên những áng mây tuyệt đẹp, có màu ngũ sắc biến hoá theo thời gian. Những áng mây ngũ sắc ấy được gọi là Thiên y, nghĩa là xiêm áo của Trời. Cùng làm việc nầy có 6 nàng Tiên trẻ khác nữa, là chị em với Chức Nữ, nhưng Chức Nữ đứng đầu.
Cách dải Ngân Hà rực sáng là cõi trần gian, có chàng chăn trâu trẻ tuổi, gọi là Ngưu Lang. Cha mẹ chàng mất sớm, chàng có anh ruột và chị dâu, bị anh ruột chia gia tài thiên lệnh, chỉ chia cho chàng một con trâu già, bảo chàng tự lập lấy mà sống.
Nhờ vào con trâu giúp đỡ cày bừa, và tự mình cố gắng làm việc, Ngưu Lang cũng tạo được một mái nhà và một thửa đất để làm ruộng sanh sống qua ngày.
Một hôm, bỗng con trâu già nói được tiếng người, mách cho chàng biết Chức Nữ và 6 nàng Tiên sắp xuống tắm ở sông Ngân Hà, khuyên chàng lén đến lấy xiêm y của Chức Nữ giấu đi thì sẽ được lấy nàng làm vợ.
Ngưu Lang rất ngạc nhiên, biết là trâu thần muốn giúp mình, nên chàng làm y lời. Chàng lặng lẽ ra bến sông Ngân Hà, núp vào bụi rậm chờ. Một lát sau có Chức Nữ và 6 nàng Tiên đến, trút bỏ xiêm y, lội xuống tắm. Ngưu Lang rời chỗ núp, lén ra lấy bộ xiêm y của Chức Nữ giấu đi. Các nàng Tiên phát hiện có người lạ, kinh hãi, vội lên lấy xiêm y mặc vào và bay về Trời, chỉ còn một mình Chức Nữ không có Tiên Y nên không bay được. Ngưu Lang nói với Chức Nữ, nếu nàng bằng lòng làm vợ chàng thì chàng sẽ trả lại xiêm y. Chức Nữ buông mái tóc dài che ngực và gật đầu ưng thuận.
Hàng này, Ngưu Lang lo cày cấy, nàng Chức Nữ thì canh cửi, 2 vợ chồng sống rất hạnh phúc. Chức Nữ sanh được 2 con : 1 trai và 1 gái, đều là những đứa trẻ rất kháu khỉnh.
Thượng Đế biết được việc nầy nên sai Thiên thần đi bắt Chức Nữ về Thiên đình trị tội.
Chức Nữ rất đau đớn phải rời xa chồng con. Ngưu Lang cũng rất đau khổ, chàng dùng thúng gánh 2 con đuổi theo, chàng định vượt sông Ngân Hà để tới Thiên đình xin Thượng Đế tha tội cho nàng, nhưng giờ đây, sông Ngân Hà đã bị Thượng Đế chuyển lên Trời thành một dãy nước lấp lánh, Ngưu Lang không sao lên đó được.
Ngưu Lang gánh 2 con trở về nhà, lòng buồn rầu nhớ thương, khóc than thảm thiết. Con trâu già lại nói :
– Ngưu Lang, tôi sắp chết rồi, sau khi tôi chết, chàng lột da của tôi làm áo khoát vào người thì chàng có thể lên được Thiên đình để gặp Chức Nữ.
Trâu thần nói xong thì lăn ra chết. Ngưu Lang làm y lời trâu thần, rồi khoát áo da trâu, gánh 2 con, đi lên Trời, tiện tay chàng cầm một cái gáo bầu đưa cho đứa con gái cầm.
Chàng đi lướt qua các chòm sao rực rỡ, dòng sông Ngân Hà hiện ra trước mắt, bên kia sông thấy thấp thoáng bóng nàng Chức Nữ đang dệt. Ngưu Lang vui mừng quá, còn 2 con thì vẫy đôi tay bé nhỏ reo lên : Mẹ ! Mẹ !
Ba cha con tới bờ sông Ngân Hà, định lội qua sông, nhưng bỗng chốc dòng sông nổi sóng dữ dội, nước chảy rất mạnh, không để cho Ngưu Lang vượt qua. Ngưu Lang đành đứng nơi bờ sông mà dòng lệ tuôn trào, 2 con cũng khóc ngất gọi mẹ. Bỗng đứa con gái nói :
– Cha ơi ! Sao mình không lấy cái gáo nầy tát nước sông cho cạn.
Ngưu Lang nghe con nói như vậy, kể cũng có lý, tát hoài thì nhứt định có ngày sông phải cạn, cha con chàng có thể qua bờ sum họp cùng Chức Nữ.
– Ừ, con nói có lý, mấy cha con ta luân phiên nhau tát nước, ắt có ngày dòng sông nầy phải cạn.
Nói xong chàng lấy gáo bầu tát nước. Khi Ngưu Lang tát mệt thì 2 con chàng tát. Tuy đôi bàn tay bé nhỏ, nhưng ý chí rất mạnh bạo, quyết tát cạn dòng sông để qua gặp Mẹ.
Tình thương yêu thắm thiết đó làm Thượng Đế cảm động, cho phép vợ chồng Ngưu Lang và Chức Nữ mỗi năm gặp nhau 1 lần vào đêm trừ tịch, mùng 7 tháng 7 âm lịch, có chim Ô thước đội đá bắc cầu qua sông Ngân Hà cho Ngưu Lang qua gặp Chức Nữ. Vợ chồng gặp nhau, kể lể biết bao tình thương nỗi nhớ, nước mắt nàng Chức Nữ và Ngưu Lang rơi xuống cõi trần, tạo thành những cơn mưa gọi là mưa Ngâu.
Từ đó, Ngưu Lang và 2 con ở lại cõi Trời, bên dòng sông Ngân Hà. Khi nào quá nhớ nhau thì chàng ném cái vai cày qua cho nàng, và nàng lấy cái thoi dệt ném lại cho chàng.
Trong những đêm Trời trong, sao giăng đầy Trời, chúng ta thấy 2 ngôi sao lấp lánh ở 2 bên dãy Ngân Hà, đó là 2 sao : sao Ngưu Lang và sao Chức Nữ, cùng một hàng với sao Ngưu có 2 sao nhỏ kế bên là 2 đứa con của chàng.
Cách đó một khoảng, có 4 ngôi sao nhỏ tạo hình cái thoi, đó là chiếc thoi dệt mà Chức Nữ ném cho Ngưu Lang. Gần sao Chức Nữ có 3 ngôi sao nhỏ xếp hình như cái vai cày, đó là cái vai cày mà Ngưu Lang ném qua cho Chức Nữ.