Tề mi vẹn đạo
Điển tích nầy thường được gọi là Cử án tề mi, nghĩa là nâng mâm ngang mày.
Mạnh Quang tề mi vẹn đạo là nàng Mạnh Quang, vợ của Lương Hồng, mỗi khi chồng ăn cơm thì nàng đưa mâm cơm lên ngang mày dâng cho chồng ăn, nàng vẹn đạo làm vợ theo luân lý của Nho giáo thời xưa.
Đời Đông Hán, triều vua Hán Minh Đế (58-76 sau Tây lịch), có một thư sinh tên là Lương Hồng, tự là Bá Loan, ở huyện Bình Lăng, thông minh và học rộng, nhưng nhà nghèo, có nuôi một đàn dê làm kế sinh nhai, tuy vậy vẫn nuôi chí lớn.
Một hôm, người hàng xóm nấu cơm xong rồi, bếp còn lửa, bèn gọi Lương Hồng mau sang nấu cơm. Chàng đáp :
– Rất cám ơn, nhưng tôi không muốn nhờ sức nóng của người khác hay dựa ánh sáng của người khác.
Nói xong chàng tự nhúm lửa nấu cơm.
Chẳng bao lâu sau, danh tiếng về khí tiết của Lương Hồng được đồn vang trong vùng. Nhiều nhà giàu có muốn gả con gái cho Lương Hồng nhưng chàng không chịu.
Ở cùng huyện có người con gái họ Mạnh, tên Quang, nhan sắc kém, nhưng có sức mạnh hơn người và có đầy đủ mỹ đức, nhiều người tới hỏi nàng làm vợ nhưng nàng khéo léo từ chối. Mãi đến năm nàng 30 tuổi, cha mẹ buồn rầu hỏi nàng về việc chồng con, nàng đáp :
– Con có lấy chồng thì phải là người khí tiết như Lương Hồng con mới chịu.
Người ta thuật lại cho Lương Hồng câu nói đó, chàng biết Mạnh Quang là tri kỷ của chàng, nên chàng nhờ mai mối đến xin cưới nàng.
Đám cưới xong đã qua 7 ngày đêm mà Lương Hồng chưa đụng tới mình vợ, vợ hỏi chàng lý do. Chàng đáp :
– Tôi muốn một người vợ mặc đồ bô vải để cùng tôi ở chốn thôn cư, mà nàng thì lụa là gấm vóc, nữ trang đeo đầy thì tôi không bằng lòng.
Mạnh Quang liền thay đổi y phục, xếp cất quần áo sang trọng và đồ nữ trang, mặc quần áo bằng bô vải, lấy cây kinh làm thoa, đúng theo ý chồng. Lương Hồng mừng rỡ nói :
– Như vậy mới thật là vợ của Lương Hồng.
Ít lâu sau, vua nghe tiếng Lương Hồng là người hiền, nên vua vời ra làm quan, nhưng Lương Hồng thấy triều đình thối nát, nên Lương Hồng xin chối từ. Hai vợ chồng vào ở ẩn nơi Bá Lăng, phía đông huyện Trường An tỉnh Thiểm Tây, là nơi thâm sơn cùng cốc. Nơi đây, chồng cày bừa, vợ dệt vải, khi rảnh rang thì cùng ngâm thơ hay đọc sách, đánh đàn, vợ chồng hết lòng kính ái lẫn nhau, thật là hạnh phúc.
Sau đó, Lương Hồng lại dời đến cư ngụ tại Lạc Dương.
Lương Hồng thấy triều đình càng lúc càng thối nát, bọn quan lại hủ bại, nên buồn lòng, có làm bài thơ nói lên sự cảm khái của mình. Người láng giềng nghe được, đem tâu vua để lập công. Vua lấy làm không vui, cho lệnh bắt Lương Hồng.
Chàng phải trốn tránh sang nước Ngô, đổi tên họ, tạm giã gạo thuê cho một nhà giàu, sống tạm qua cơn hoạn nạn.
Mỗi lần Lương Hồng giã gạo thuê xong, trở về, nàng Mạnh Quang ở nhà chuẩn bị sẵn cơm nước, chờ chồng tắm rửa xong lên dùng cơm thì nàng bưng mâm cơm lên ngang mày, dâng cho chồng ăn.
Người nhà giàu tình cờ thấy được, nghĩ rằng : Người thợ giã gạo thuê nầy được vợ kính trọng như thế, nhứt định không phải kẻ tầm thường. Người nhà giàu liền mời vợ chồng đến ở tại nhà mình, nhờ chàng làm thầy dạy học cho các đứa con trong nhà.